Jurek et al., 2025. Nutrients
2025, 17, 1257. https://doi.org/10.3390/nu17071257
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η στεατωτική ηπατική νόσος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) επηρεάζει σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων παγκοσμίως και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον διαβήτη τύπου 2. Αυτή η συστηματική ανασκόπηση εξέτασε 13 τυχαιοποιημένες μελέτες ελεγχόμενης δοκιμής που δημοσιεύτηκαν μεταξύ 2019 και 2024. Αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα διαφόρων διατροφικών μοντέλων—Μεσογειακή Δίαιτα, Διατροφικές Προσεγγίσεις για το Σταμάτημα της Υπέρτασης (Dietary Approaches to Stop Hypertension, DASH), Δίαιτα χαμηλών λιπαρών, Δίαιτα Χαμηλών Υδατανθράκων, Κετογονική Δίαιτα, Διαλείπουσα Νηστεία (Intermittent Fasting) και Λακτο-ωο-χορτοφαγική Δίαιτα (lacto-ovo-vegetarian diet, LOV-D)—σχετικά με τις αλλαγές στο σωματικό βάρος, τον δείκτη μάζας σώματος, την περίμετρο μέσης, τον έλεγχο γλυκόζης, τα λιπίδια αίματος, τους δείκτες φλεγμονής και την ηπατική υγεία σε ενηλίκους με στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία με ή χωρίς παχυσαρκία ή διαβήτη.
Συνολικά, η μεσογειακή δίαιτα και η διαλείπουσα νηστεία—τόσο αυτή της εναλλασσόμενης ημέρας νηστείας (alternate-day fasting, ADF) όσο και αυτή του περιορισμού του χρόνου λήψης τροφής (time-restricted eating, TRF)—μείωσαν σταθερά το βάρος, τον δείκτη μάζας σώματος, την περίμετρο μέσης και βελτίωσαν την ευαισθησία στην ινσουλίνη καθώς και τη φλεγμονή. Τροποποιημένα σχήματα Μεσογειακής Δίαιτας (όπως η Δίαιτα χαμηλών λιπαρών και η Δίαιτα Χαμηλών Υδατανθράκων) και η Λακτο-ωο-χορτοφαγική Δίαιτα έδειξαν επίσης ευεργετικά αποτελέσματα για το μεταβολισμό και την ηπατική υγεία. Ωστόσο, οι διαφορές στις μεθόδους και τη διάρκεια των μελετών υπογραμμίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερες, πολυκεντρικές δοκιμές για πιο εξειδικευμένες διατροφικές συστάσεις για τη μεταβολική δυσλειτουργία που συνοδεύει την στεατωτική ηπατική νόσο.
ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Μεσογειακή Δίαιτα και Παραλλαγές της
Σωματικό Βάρος & Μεταβολικές Μετρήσεις:
Τυπικά σχήματα μεσογειακής δίαιτας μείωσαν το βάρος κατά ~9,19 kg, τον δείκτη μάζας σώματος κατά 2,49 kg/m² και την περίμετρο μέσης κατά 6,67 cm, ενώ βελτίωσαν τη γλυκόζη νηστείας και το HOMA-IR (homeostasis model assessment of insulin resistance). Παραλλαγές μεσογειακής δίαιτας —χαμηλών υδατανθράκων και χαμηλών λιπαρών μεσογειακές δίαιτες—είχαν παρόμοιες μειώσεις περιμέτρου μέσης (~9,7 cm) σε δύο μήνες και σημαντική μείωση του HOMA-IR .
Λιπίδια Αίματος & Φλεγμονή:
Η μεσογειακή δίαιτα βελτίωσε αξιόπιστα τα επίπεδα λιπιδίων, μειώνοντας τα τριγλυκερίδια και αυξάνοντας την “καλή” HDL-χοληστερόλη. Η υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (high-sensitivity C-reactive protein, hs-CRP) μειώθηκε επίσης.
Μετρήσεις Ηπατικών Δεικτών:
Η μεσογειακή δίαιτα μείωσε τη δραστικότητα του ηπατικού ενζύμου αμινοτρασφεράση της αλανίνης σε τρεις δοκιμές, μείωσε τα ενδοηπατικά λιπίδια κατά 30–40% και βελτίωσε τους δείκτες ελεγχόμενης απορρόφησης. Η παραλλαγή FLiO της μεσογειακής δίαιτας μείωσε επίσης τον δείκτη λιπώδους ήπατος (fatty liver index, FLI) κατά 25,24 μονάδες
Ερμηνεία:
Τα μονοακόρεστα λιπαρά, οι πολυφαινόλες και οι φυτικές ίνες της μεσογειακής δίαιτας υποστηρίζουν σταθερή απώλεια βάρους, καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και μείωση του ηπατικού λίπους.
Στρατηγικές Διαλείπουσας Νηστείας
Σωματικό Βάρος & Γλυκόζη Αίματος:
Τόσο η διαλείπουσα νηστεία εναλλασσόμενης ημέρας όσο και αυτή του περιορισμού του χρόνου λήψης τροφής (16 ώρες νηστείας/8 ώρες λήψης τροφής) μείωσαν το βάρος κατά ~4,31 kg και τον δείκτη μάζας σώματος. Η δίαιτα περιορισμού του χρόνου λήψης τροφής μείωσε σημαντικά επίσης το ποσοστό σωματικού λίπους και το HOMA-IR σε σύγκριση με τη συνήθη διατροφή.
Λιπίδια Αίματος & Φλεγμονή:
Η δίαιτα περιορισμού του χρόνου λήψης τροφής είχε μεγαλύτερες μειώσεις σε τριγλυκερίδια και ολική χοληστερόλη από τον έλεγχο διατροφής, και μείωσε σημαντικά την υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη. Η διαλείπουσα νηστεία εναλλασσόμενης ημέρας έδειξε παρόμοιες βελτιώσεις στα λιπίδια σε διετή παρακολούθηση.
Ηπατική Υγεία:
Σε τρίμηνη δοκιμή, η δίαιτα περιορισμού του χρόνου λήψης τροφής μείωσε τα ηπατικά ένζυμα αμινοτρανσφεράση του ασπαρτικού, αμινοτρασφεράση της αλανίνης, και γ-γλουταμυλτρανσφεράση, ενώ βελτίωσε τη σκληρότητα ήπατος.
Ερμηνεία:
Η διαλείπουσα νηστεία—ιδιαίτερα αυτή του περιορισμού του χρόνου διατροφής—προσφέρει ισχυρά οφέλη όσον αφορά το μεταβολισμό και ηπατική υγεία σε ασθενείς με στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία, πιθανώς μέσω αυξημένης λιπόλυσης και βελτίωσης της δράσης της ινσουλίνης κατά τη νηστεία.
Δίαιτες DASH και Χορτοφαγικές
Δίαιτα για το Σταμάτημα της Υπέρτασης:
Σε διάρκεια 2–3 μηνών, η δίαιτα για το σταμάτημα της υπέρτασης μείωσε τον δείκτη μάζας σώματος και την περίμετρο μέσης, μείωσε τη συστολική/διαστολική αρτηριακή πίεση και βελτίωσε τα επίπεδα ινσουλίνης και HOMA-IR σε σχέση με δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων και ελέγχου. Αλλά, είχε μικρή επίδραση στα ηπατικά ένζυμα.
Λακτο-ωο-χορτοφαγική Δίαιτα:
Σε τρεις μήνες, λακτο-ωο-χορτοφαγική δίαιτα μείωσε το βάρος κατά 5,86 kg, το HOMA-IR, τα τριγλυκερίδια και την “κακή” LDL-χοληστερόλη σε σύγκριση με τυπική δίαιτα απώλειας βάρους.
Ερμηνεία:
Η έμφαση της δίαιτας για το σταμάτημα της υπέρτασης σε άπαχες πρωτεΐνες, ολικής άλεσης δημητριακά, φρούτα και χαμηλό νάτριο εξηγεί τις βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση και το μεταβολισμό. Η λακτο-ωο-χορτοφαγική δίαιτα υποστηρίζει επίσης την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τα λιπίδια, καθιστώντας τη κατάλληλη επιλογή για όσους έχουν διατροφικές προτιμήσεις ή περιορισμούς.
Κετογονική και Υποθερμιδική Δίαιτα
Κετογονική Δίαιτα:
Δίμηνη κετογονική δίαιτα έδωσε μέτρια απώλεια βάρους και βελτίωση της γλυκόζης, αλλά οι επιδράσεις στα ηπατικά ένζυμα και τα λιπίδια ήταν ασθενέστερες σε σύγκριση με τη δίαιτα για το σταμάτημα της υπέρτασης ή την μεσογειακή δίαιτα.
Υποθερμιδική Δίαιτα:
Ο περιοσριμός θερμίδων προκάλεσε μικρές μειώσεις στο ηπατικό ένζυμο αμινοτρασνφεράση της αλανίνης και την ηπατική ίνωση σε τρεις μήνες, αλλά δεν έδειξε σημαντικές αλλαγές στο βάρος ή τον δείκτη μάζας σώματος έναντι κανονικής διατροφής.
Ερμηνεία:
Η κετογονική δίαιτα και ο περιορισμός των θερμίδων μπορούν να βελτιώσουν κάποιες μεταβολικές παραμέτρους, ωστόσο οι αυστηροί κανόνες και η δυσκολία προσκόλλησης περιορίζουν τη μακροχρόνια χρήση τους στη μεταβολική δυσλειτουργία που συνοδεύει την στεατωτική ηπατική νόσο.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Αυτή η ανασκόπηση δείχνει ότι οι μεσογειακές δίαιτες και οι στρατηγικές διαλείπουσας νηστείας προσφέρουν τα πιο συνεπή οφέλη σε σώμα, γλυκόζη αίματος, λιπίδια, φλεγμονή και ηπατικούς δείκτες σε ασθενείς με στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία που έχουν επίσης παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2. Οι δίαιτες για το σταμάτημα της υπέρτασης και λακτο-ωο-χορτοφαγικές προσφέρουν επίσης σημαντικές μεταβολικές βελτιώσεις, ενώ οι κετογονικές και υποθερμιδικές δίαιτες εμφανίζουν πιο μετριοπαθή αποτελέσματα. Ωστόσο, οι μεγάλες διαφορές στη μεθοδολογία και η έλλειψη μακροχρόνιων δοκιμών επισημαίνουν την ανάγκη για μεγάλες, πολυκεντρικές, τυχαιοποιημένες μελέτες που θα χρησιμοποιούν τυποποιημένα σχήματα, άμεσες ηπατικές αξιολογήσεις και διερευνήσεις των μηχανισμών. Τέτοιες μελέτες θα βοηθήσουν στον καθορισμό της βέλτιστης ισορροπίας θρεπτικών συστατικών, στην κατανόηση της ατομικής ανταπόκρισης και στην καθοδήγηση εξατομικευμένων διατροφικών συστάσεων για τη διαχείριση της στεατωτικής ηπατικής νόσου που σχετίζεται μεταβολική δυσλειτουργία.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
The Impact of Dietary Interventions on Metabolic Outcomes in Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD) and Comorbid Conditions, Including Obesity and Type 2 Diabetes
Συγγραφείς-ερευνητές
Joanna Michalina Jurek, Katarzyna Zablocka-Sowinska, Helena Clavero Mestres, Leyre Reyes Gutiérrez, Javier Camaron and Teresa Auguet
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
Nutrients 2025, 17, 1257. https://doi.org/10.3390/nu17071257
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Grup de Recerca GEMMAIR (AGAUR)—Medicina Aplicada (URV), Departament de Medicina i Cirurgia, Institut d’Investigació Sanitària Pere Virgili (IISPV), Universitat Rovira i Virgili (URV), Mallafré Guasch, Tarragona, Spain;
The Faculty of Finance and Management, WSB Merito University in Wrocław, Wrocław, Poland;
Servei Medicina Interna, Hospital Universitari de Tarragona Joan XXIII, Mallafré Guasch, Tarragona, Spain
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
