ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η παρούσα μελέτη εξέτασε πόσο χρόνο αφιερώνουν παιδιά με παχυσαρκία (ηλικίας 6–12 ετών) και οι γονείς τους σε σωματική δραστηριότητα ή καθιστική (ανενεργή) συμπεριφορά, και αν οι συνήθειές τους σχετίζονται μεταξύ τους. Για τη μέτρηση αυτών των συμπεριφορών, τα παιδιά και ένας από τους γονείς τους φόρεσαν επιταχυνσιόμετρα στη μέση τους για επτά συνεχόμενες ημέρες. Οι συσκευές αυτές κατέγραψαν αντικειμενικά την κίνηση, προσφέροντας πιο αξιόπιστα δεδομένα από τις ερωτήσεις μνήμης ή τις εκτιμήσεις των συμμετεχόντων.
Συμμετείχαν 39 ζεύγη παιδιών–γονέων. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια μέθοδο (Frequency Extended Method, FEM) που ανιχνεύει με μεγαλύτερη ακρίβεια ακόμα και έντονες, σύντομες κινήσεις, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο για τα παιδιά που κινούνται συχνά με εκρήξεις ενέργειας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς περνούσαν τον περισσότερο χρόνο τους καθιστοί—τα παιδιά περίπου 9,8 ώρες την ημέρα και οι γονείς περίπου 12,3 ώρες. Μόνο το 15% των παιδιών και το 5% των γονέων έφτασαν τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Διαπιστώθηκε ασθενής αλλά στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του καθιστικού χρόνου παιδιών και γονέων. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε ισχυρή σχέση ως προς τη χαμηλής ή μέτριας έως έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα (moderate-to-vigorous physical activity, MVPA). Μάλιστα, τα παιδιά ήταν πιο δραστήρια από τους γονείς, κάνοντας κατά μέσο όρο 27 λεπτά περισσότερης MVPA καθημερινά.
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι παρόλο που οι οικογένειες μπορεί να μοιράζονται ανενεργές συνήθειες, η φυσική δραστηριότητα των παιδιών—ιδίως η πιο έντονη—δεν ακολουθεί στενά το παράδειγμα των γονέων. Αυτό υποδεικνύει ότι τα προγράμματα υγείας πρέπει να περιλαμβάνουν ολόκληρη την οικογένεια, αλλά χωρίς να θεωρούν δεδομένο ότι η αύξηση της δραστηριότητας στους γονείς θα επηρεάσει αυτόματα και τα παιδιά.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Γιατί Είναι Σημαντική Αυτή η Μελέτη
Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Συχνά συνεχίζεται στην ενήλικη ζωή και αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων υγείας. Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και ο υπερβολικός καθιστικός χρόνος (όπως η χρήση οθονών) παίζουν βασικό ρόλο. Οι γονείς επηρεάζουν καθοριστικά τις συνήθειες των παιδιών τους, αλλά δεν γνωρίζουμε πολλά για το πώς λειτουργεί αυτή η επιρροή σε οικογένειες όπου το παιδί είναι ήδη παχύσαρκο. Οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες βασίστηκαν σε παιδιά φυσιολογικού βάρους και σε υποκειμενικά δεδομένα, που μπορεί να μην είναι αξιόπιστα.
Τι Κάνει Διαφορετική Αυτή η Μελέτη
- Εστίασε αποκλειστικά σε παιδιά με παχυσαρκία και έναν γονέα.
- Χρησιμοποίησε επιταχυνσιόμετρα για ακριβέστερη καταγραφή της δραστηριότητας.
- Εφάρμοσε προηγμένη μέθοδο (FEM) που ανιχνεύει ακόμα και σύντομες, έντονες κινήσεις, προσφέροντας πιο ακριβή εικόνα.
ΤΙ ΕΔΕΙΞΕ Η ΜΕΛΕΤΗ
1. Υψηλά Επίπεδα Καθιστικής Συμπεριφοράς
Οι γονείς ήταν καθιστοί για περισσότερες από 12 ώρες την ημέρα, ενώ τα παιδιά για σχεδόν 10 ώρες. Αυτό δείχνει ότι η αδράνεια αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για αυτές τις οικογένειες.
2. Χαμηλά Επίπεδα Σωματικής Δραστηριότητας
Μόνο 6 από τα 39 παιδιά πληρούσαν τη σύσταση για 60 λεπτά μέτριας έως έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα την ημέρα. Μόνο 2 από τους γονείς έφτασαν τις 150 λεπτά ανά εβδομάδα. Αυτό δείχνει τη δυσκολία συμμόρφωσης με τις κατευθυντήριες οδηγίες.
3. Ασθενής Συσχέτιση Δραστηριοτήτων Παιδιών και Γονέων
- Καθιστικός Χρόνος: Υπήρχε μικρή αλλά υπαρκτή συσχέτιση—πιθανώς λόγω κοινών καθιστικών δραστηριοτήτων, όπως η τηλεόραση.
- Φυσική Δραστηριότητα: Δεν βρέθηκε ισχυρή συσχέτιση. Αν και υπήρχε τάση προς συσχέτιση στη χαμηλής έντασης δραστηριότητα, αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική.
4. Διαφορές Εντός των Ζευγαρών
Τα παιδιά ήταν γενικά πιο δραστήρια από τους γονείς, τόσο στη μέτριας έως έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα όσο και στη χαμηλής έντασης δραστηριότητα. Υπήρχε μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ οικογενειών, γεγονός που δείχνει ότι η δραστηριότητα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες πέρα από την απλή μίμηση.
Τι Σημαίνουν Αυτά τα Αποτελέσματα
Τα ευρήματα αμφισβητούν την ιδέα ότι τα παιδιά απλώς αντιγράφουν τους γονείς τους ως προς τη φυσική δραστηριότητα. Ενώ μπορεί να μοιράζονται καθιστικές ρουτίνες (π.χ. φαγητό ή οθόνες), οι συνήθειες άσκησης των παιδιών φαίνεται να εξαρτώνται από άλλους παράγοντες—όπως το κίνητρο, ο διαθέσιμος χώρος για παιχνίδι, και η υποστήριξη της οικογένειας.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και αυστηρότερο ορισμό της μέτριας έως έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα (4 metabolic equivalents [METs] αντί για 3), καθιστώντας πιο δύσκολη την επίτευξη των στόχων, αλλά προσφέροντας πιο ρεαλιστική εικόνα, ειδικά για όσους δυσκολεύονται με έντονη άσκηση.
Περιορισμοί Μελέτης
- Η μελέτη κατέγραψε δεδομένα μόνο σε μια χρονική στιγμή, χωρίς να μπορεί να δείξει αιτιότητα.
- Το δείγμα ήταν μικρό και δεν έφτασε τον αρχικό στόχο συμμετοχής, λόγω COVID-19.
- Οι οικογένειες που συμμετείχαν μπορεί να ήταν πιο ευαισθητοποιημένες σε θέματα υγείας.
- Δεν καταγράφηκαν στοιχεία για το βάρος ή το σωματικό μέγεθος των γονέων.
- Δεν εξετάστηκαν κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά ή η πρόσβαση σε χώρους άθλησης.
Παρόλα αυτά, η χρήση αντικειμενικών μετρήσεων κίνησης και η ταυτόχρονη καταγραφή δεδομένων γονέα και παιδιού ενισχύουν την αξιοπιστία της μελέτης. Προσθέτει πολύτιμες πληροφορίες σε προηγούμενες μελέτες που υποδεικνύουν ότι η σύνδεση φυσικής δραστηριότητας μεταξύ παιδιών και γονέων είναι πιο ασθενής απ’ ό,τι πιστεύαμε—ιδιαίτερα σε οικογένειες με πρόβλημα παχυσαρκίας.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η μελέτη αυτή μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς μοιράζονται—ή όχι—οι συνήθειες φυσικής δραστηριότητας και καθιστικής συμπεριφοράς σε οικογένειες παιδιών με παχυσαρκία. Διαπιστώθηκε ότι, ενώ οι καθιστικές συνήθειες έχουν κάποια κοινά στοιχεία μεταξύ γονέων και παιδιών, τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας (ειδικά έντονης) δεν δείχνουν ισχυρή σύνδεση. Αυτό σημαίνει ότι τα προγράμματα προαγωγής υγείας δεν πρέπει να βασίζονται στην παραδοχή ότι αν οι γονείς γίνουν πιο δραστήριοι, τα παιδιά θα ακολουθήσουν.
Αντίθετα, οι παρεμβάσεις πρέπει:
• Να επικεντρώνονται πρώτα στη μείωση του καθιστικού χρόνου για όλη την οικογένεια.
• Να βοηθούν τους γονείς να ενισχύουν τη δραστηριότητα των παιδιών—π.χ. με ενθάρρυνση, συμμετοχή σε σπορ, και δημιουργία χρόνου/χώρου για παιχνίδι.
• Να περιλαμβάνουν στρατηγικές κατάλληλες για διαφορετικούς τύπους οικογενειών και κινήτρων.
Μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να περιλαμβάνουν περισσότερες οικογένειες, να τις παρακολουθούν διαχρονικά και να εξετάσουν ποιοι παράγοντες ενισχύουν ή εμποδίζουν τις οικογενειακές συνήθειες άσκησης. Οι συνεντεύξεις με γονείς θα μπορούσαν να δώσουν βαθύτερη εικόνα για το τι επηρεάζει τις επιλογές τους. Αυτά τα ευρήματα μπορούν να βελτιώσουν προγράμματα όπως το σουηδικό “Φυσική Δραστηριότητα με Συνταγή” (PAP), καθιστώντας τα πιο αποτελεσματικά τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Physical activity and sedentary behaviour amongst children with obesity – exploring cross-sectional associations between child and parent
Συγγραφείς-ερευνητές
Hannah Lundh , Daniel Arvidsson, Christian Greven, Jonatan Fridolfsson, Mats Börjesson, Charlotte Boman, Katarina Lauruschkus, Stefan Lundqvist, Karin Melin and Susanne Bernhardsson
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
Journal of Activity, Sedentary and Sleep Behaviors (2025) 4:2. https://doi.org/10.1186/s44167-025-00072-0
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Region Västra Götaland, Centre for Physical Activity, Gothenburg,Sweden
School of Public Health and Community Medicine, Institute of Medicine, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
Center for Health and Performance, Department of Food and Nutrition, and Sport Science, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden
Center for Lifestyle Intervention, Dept of Molecular and Acute Medicine,Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
Region Västra Götaland, Dept of MGAÖ, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden.
Faculty of Medicine, Department of Health Sciences, Lund University, Lund, Sweden.
Department of Habilitation, Committee on Psychiatry, Habilitation and Technical Aids, Region Skåne, Malmö, Sweden.
Region Västra Götaland, Research, Education, Development and Innovation, Primary Health Care, Gothenburg, Sweden.
Unit of Physiotherapy, Department of Health and Rehabilitation, Institute of Neuroscience and Physiology, Sahlgrenska Academy, University of
Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
Gillberg Neuropsychiatry Centre, Institute of Neuroscience and Physiology, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
Region Västra Götaland, Department of Child and Adolescent Psychiatry, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.