ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο υποσιτισμός επηρεάζει έως και το 70% των ασθενών με καρκίνο και σχετίζεται με φτωχά θεραπευτικά αποτελέσματα, χαμηλότερη ποιότητα ζωής και αυξημένο κόστος υγειονομικής περίθαλψης. Παρά τα εκτεταμένα δεδομένα και τις σαφείς διατροφικές κατευθυντήριες οδηγίες από διεθνείς εταιρείες όπως η European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) και η European Society for Medical Oncology (ESMO), η διατροφική φροντίδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποχρησιμοποιημένη στο ογκολογικό πλαίσιο. Το έργο MyPath, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στοχεύει να καλύψει αυτό το χάσμα εφαρμογής, ενσωματώνοντας ένα δομημένο, τεκμηριωμένο Πρωτόκολο Διατροφικής Φροντίδας (Nutrition Care Pathway-NCP) σε μια ψηφιακή λύση που υποστηρίζει την εξατομικευμένη φροντίδα ασθενούς (PCC) σε εννέα ευρωπαϊκά ογκολογικά κέντρα.
Το Πρωτόκολο Διατροφικής Φροντίδας ενσωματώνει διατροφικές αξιολογήσεις με βάση τον κίνδυνο υποσιτισμού (χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως το εργαλείο ανίχνευσης υποσιτισμού (Malnutrition Screening Tool [MST] for malnutrition risk) που δείχνει τονκίνδυνο υποσιτισμού και τα κριτήρια της Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ηγεσίας για τον Υποσιτισμό (Global Leadership Initiative on Malnutrition criteria [GLIM] for malnutrition), την κατάσταση υγείας (π.χ. δείκτες λειτουργικής κατάστασης, θεραπευτικά πλάνα) και την φλεγμονώδη κατάσταση (π.χ. επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (C-reactive protein-CRP). Αυτό το ψηφιακό εργαλείο επιτρέπει συνεχή διατροφική παρακολούθηση και εξατομικευμένες παρεμβάσεις μέσω ηλεκτρονικών αυτοαναφερόμενων αποτελεσμάτων από ασθενείς (electronic patient reported outcome measures-ePROMs), κλινικών επισκέψεων και συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων. Είναι προσαρμόσιμο σε διάφορα πλαίσια φροντίδας και τύπους όγκων, με στόχο να φέρει την πρακτική, τυποποιημένη διατροφική φροντίδα στο προσκήνιο της ογκολογίας.
ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες στην Πράξη: Η Πρόκληση της Εφαρμογής
Παρότι η διατροφική φροντίδα στον καρκίνο υποστηρίζεται εδώ και καιρό από οδηγίες και δεδομένα για βελτίωση της επιβίωσης, της ανοχής στη θεραπεία και της αποδοτικότητας κόστους, η εφαρμογή της στην καθημερινή κλινική πράξη παρεμποδίζεται από έλλειψη εκπαίδευσης, περιορισμένο χρόνο, ανεπαρκή εργαλεία και δυσκολία ενσωμάτωσης στις ογκολογικές ροές εργασίας. Το MyPath στοχεύει στην υπέρβαση αυτών των φραγμών μεταφράζοντας τις συστάσεις των ειδικών σε ένα χρηστικό κλινικό πλαίσιο, ενσωματωμένο σε ψηφιακό περιβάλλον.
Δομή και Ροή Εργασιών του MyPath
Το MyPath βασίζεται στις αρχές της εξατομικευμένης φροντίδας και της επιστήμης της εφαρμογής. Χρησιμοποιεί ψηφιακές πλατφόρμες για τη συλλογή μετρήσεων έκβασης που αναφέρθηκαν από τον ασθενή (patient reported outcome measures-PROMs) (μέσω εφαρμογής ή διαδικτυακής πύλης), τα οποία συμπληρώνουν οι ασθενείς πριν τις επισκέψεις. Τα δεδομένα περιλαμβάνουν ιστορικό βάρους, διαιτητική πρόσληψη, φυσική λειτουργικότητα και συμπτώματα που επηρεάζουν τη διατροφή (nutrition impact symptoms -NISs). Οι κλινικοί γιατροί έχουν πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες μέσω της διεπαφής “MyPath Clinician”, η οποία τους καθοδηγεί στην αξιολόγηση και στον σχεδιασμό φροντίδας.
Ο πυρήνας του Πρωτoκόλου Διατροφικής Φροντίδας είναι ένα μοντέλο δέντρου αποφάσεων που κατατάσσει τους ασθενείς σε υποομάδες με βάση:
- Διατροφική κατάσταση: σκορ MST, μεταβολές βάρους, Δείκτη Μάζας Σώματος και ειδικό κίνδυνος υποσιτισμού για καρκίνο.
- Κατάσταση υγείας: κατάσταση λειτουργικότητας (ECOG), πρόγνωση, στόχοι θεραπείας και ανάγκες προ-αποκατάστασης.
- Φλεγμονώδης κατάσταση: η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) ως βιοδείκτης συστηματικής φλεγμονής.
Αυτή η κατάταξη ενεργοποιεί εξατομικευμένες παρεμβάσεις—από διατροφικές συμβουλές έως προηγμένες ιατρικές διατροφικές θεραπείες (από του στόματος, εντερικές ή παρεντερικές)—οι οποίες επικαιροποιούνται συνεχώς μέσω επαναλαμβανόμενων μετρήσεων έκβασης που αναφέρθηκαν από ασθενείς και κλινικών επαφών
Πρακτικά Χαρακτηριστικά του Πρωτoκόλου Διατροφικής Φροντίδας
Κύρια χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν:
- Προσαρμοστικότητα: Δυνατότητα τοπικής παραμετροποίησης ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους, τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των ασθενών και την κλινική υποδομή.
- Υποστήριξη αποφάσεων: Το σύστημα προτείνει παρεμβάσεις βάσει αξιολόγησης και ενισχύει τη συμμετοχή του ασθενούς στη λήψη αποφάσεων.
- Εκπαιδευτικοί πόροι: Παρέχεται γενική και εξατομικευμένη διαιτητική καθοδήγηση και συστάσεις για φυσική δραστηριότητα.
- Διαχείριση συμπτωμάτων: Αντιμετωπίζει υποκείμενες αιτίες μειωμένης πρόσληψης (π.χ. ναυτία, στοματικά έλκη) ώστε οι διατροφικές στρατηγικές να είναι εφαρμόσιμες.
- Ψηφιακή ενσωμάτωση: Ενσωματώνει αρμονικά μετρήσεις έκβασης που αναφέρθηκαν από τους ασθενείς, δεδομένα από τον Ηλεκτρονικός Φάκελο Υγείας (ΗΦΥ) και εισροή από τον κλινικό, με προγραμματισμένη πλήρη διασύνδεση με τα ΗΦΥ για την απλοποίηση των διαδικασιών.
Ένα ενδεικτικό περιστατικό που παρουσιάζεται στο άρθρο δείχνει πώς λειτουργεί το σύστημα στην πράξη, από την αρχική αξιολόγηση έως την παροχή διατροφικής φροντίδας, υπογραμμίζοντας τη σημασία και την ευελιξία του.
Διαδικασία Ανάπτυξης και Εμπλοκή Ενδιαφερομένων
Η ανάπτυξη του Πρωτoκόλου Διατροφικής Φροντίδας έγινε από μία διεπιστημονική ομάδα καθοδήγησης αποτελούμενη από διαιτολόγους, ογκολόγους, ειδικούς παρηγορητικής φροντίδας και ερευνητές από έξι ευρωπαϊκές χώρες, σε ευθυγράμμιση με τις επιστημονικές εταιρείες ESPEN, ESMO και Society on Sarcopenia, Cachexia and Wasting Disorders (SCWD). Πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, αξιολογήσεις οδηγιών και δοκιμές σκοπιμότητας για τη βελτιστοποίηση του πρωτοκόλου.
Συνεχής ανατροφοδότηση από ασθενείς και επαγγελματίες υγείας εξασφάλισε την κλινική αποτελεσματικότητα και τη χρηστικότητα του συστήματος. Ο σχεδιασμός υποστηρίζει επίσης ευέλικτη ανάπτυξη, με προσαρμογές βασισμένες σε πιλοτικές δοκιμές και εμπειρία χρήσης.
Δυνατά Σημεία και Περιορισμοί
Δυνατά σημεία:
- Πρώτο ψηφιακή πρωτόκολο διατροφικής φροντίδας στον καρκίνο που ενσωματώνει διεθνείς οδηγίες στην καθημερινή πράξη.
- Πρακτικό και επεκτάσιμο πρωτόκολο σε διάφορα περιβάλλοντα φροντίδας και τύπους όγκων.
- Ενδυναμώνει επαγγελματίες και ασθενείς μέσω κοινής λήψης αποφάσεων.
- Βασίζεται σε ισχυρά δεδομένα εφαρμοσμένης επιστήμης και εμπλοκή ενδιαφερομένων.
Περιορισμοί:
- Επί του παρόντος δοκιμάζεται μόνο σε εννέα κέντρα, περιορίζοντας τη γενικευσιμότητα έως την ευρύτερη εφαρμογή.
- Η ενσωμάτωση με τους ΗΦΥ είναι υπό ανάπτυξη.
- Η τοπική προσαρμογή ενδέχεται να επηρεάσει την ομοιομορφία.
- Αξιολογήσεις όπως η μέτρηση μυϊκής μάζας είναι προαιρετικές και εξαρτώνται από τις δυνατότητες του κάθε κέντρου.
Παρά τους περιορισμούς, ο αρθρωτός σχεδιασμός, η απλότητα και η ευελιξία του συστήματος προσφέρουν μια πολλά υποσχόμενη πορεία για τη βιώσιμη ενσωμάτωση της διατροφής στην ογκολογική φροντίδα.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το Πρωτόκολο Διατροφικής Φροντίδας του MyPath αποτελεί μια καινοτόμο, ψηφιακή και εξατομικευμένη λύση που μεταφράζει τις τεκμηριωμένες διατροφικές οδηγίες σε πρακτική, καθημερινή ογκολογική φροντίδα. Μέσω του προσυμπτωματικού ελέγχου υποσιτισμού, των εξατομικευμένων διατροφικών παρεμβάσεων και της συνεχούς παρακολούθησης μέσω συλλογής μετρήσεων έκβασης που αναφέρθηκαν από τον ασθενή, το Πρωτόκολο Διατροφικής Φροντίδας αντιμετωπίζει μια από τις πιο κρίσιμες και λιγότερο εφαρμοσμένες πτυχές της φροντίδας στον καρκίνο. Ο σχεδιασμός της γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ γνώσης οδηγιών και κλινικής πράξης, προσφέροντας ένα επεκτάσιμο μοντέλο προσαρμοσμένο σε διαφορετικά συστήματα υγείας. Η πρωτοβουλία αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο της διατροφής στα αποτελέσματα της θεραπείας και υποστηρίζει μια ολιστική προσέγγιση στον ασθενή που υπερβαίνει τη βιολογία του όγκου, αγκαλιάζοντας την ευεξία, την ποιότητα ζωής και τη συμμετοχή στη φροντίδα. Αν η εφαρμογή και η επέκταση του MyPath επιτύχουν, το Πρωτόκολο Διατροφικής Φροντίδας μπορεί να αποτελέσει ένα μετασχηματιστικό πρότυπο ενσωμάτωσης της διατροφής στην ολιστική φροντίδα του καρκίνου σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Practical cancer nutrition, from guidelines to clinical practice: a digital solution to patient-centred care
Συγγραφείς-ερευνητές
K. S. Hustad1y, L. H. Koteng1y, A. Urrizola1y, J. Arends2, A. Bye1, O. Dajani1, L. Deliens, M. Fallon, M. J. Hjermstad, M. Kohlen, G. P. Kurita, T. Lundeby, N. Mitrea, C. Payne, S. Roselló-Keränen, N. Warmbrodt, A. de Wilde, S. Kaasa1z, J. de Vos-Geelen & B. J. A. Laird, on behalf of the MyPath consortium
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
European Society for Medical Oncology
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
European Palliative Care Research Centre (PRC), Department of Oncology, Oslo University Hospital, and Institute of Clinical Medicine, University of Oslo, Oslo,
Norway;
Department of Medicine I, Medical CentredUniversity of Freiburg, Faculty of Medicine, University of Freiburg, Freiburg im Breisgau, Germany;
End-of-Life Care Research Group, Vrije Universiteit Brussel & Ghent University, Brussels, Belgium;
Department of Palliative Medicine, University of Edinburgh, Edinburgh, UK;
Department of Dietetics, Maastricht University Medical Centreþ, Maastricht, The Netherlands;
Department of Clinical Medicine, Faculty of Health and Medical Sciences, University of Copenhagen, Copenhagen;
Multidisciplinary Pain Centre, Department of Anaesthesiology, Pain and Respiratory Support, Neuroscience Centre, RigshospitaletdCopenhagen University Hospital, Copenhagen;
Section of Palliative Medicine, Department of Oncology, Centre for Cancer and Organ Diseases, RigshospitaletdCopenhagen University Hospital, Copenhagen, Denmark;
Department of Fundamental Disciplines and Clinical Prevention, Faculty of Medicine, University of Transilvania from Brasov, Brasov;
Department of Education and Research, HOSPICE Casa Sperantei, Brasov, Romania;
European Association for Palliative Care, Vilvoorde, Belgium;
Department of Medical Oncology, INCLIVA Biomedical Research Institute, University of Valencia, Valencia;
CIBERONC, Instituto de Salud Carlos III, Madrid, Spain;
Section of Clinical Nutrition, Department of Clinical Service, Division of Cancer Medicine, Oslo University Hospital, Oslo, Norway;
Department of Surgery, School of Nutrition and Translational Research in Metabolism (NUTRIM), Maastricht University, Maastricht;
Division of Medical Oncology,
Department of Internal Medicine, GROWdResearch Institute of Oncology & Reproduction, Maastricht University Medical Centre, Maastricht, The Netherlands;
Institute of Genetics and Molecular Medicine, University of Edinburgh, Edinburgh; St Columba’s Hospice, Edinburgh, UK
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.