Žuža Praštalo et al., (2025), Nutrients 2025, 17, 456.
https://doi.org/10.3390/nu17030456
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τον πιο συχνό καρκίνο που προσβάλλει γυναίκες παγκοσμίως. Πολλοί όγκοι του μαστού εξαρτώνται από τις ορμόνες για την ανάπτυξή τους, γεγονός που καθιστά τις θεραπείες που έχουν στόχο την αναστολή ή μείωση αυτών των ορμονών — γνωστές ως ενδοκρινικές θεραπείες — κομβικό κομμάτι της φροντίδας. Φάρμακα όπως οι αναστολείς αρωματάσης και η ταμοξιφαίνη (tamoxifen) μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την επιβίωση και να μειώσουν τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου. Ωστόσο, αυτές οι θεραπείες μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες που επηρεάζουν την υγεία και την καθημερινή ζωή των ασθενών. Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία συχνά εμφανίζουν πόνο στις αρθρώσεις, κόπωση, μεταβολικές αλλαγές, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και μεταβολές στη σύσταση του σώματος. Μελέτες που εξετάζουν διατροφικά πρότυπα, συγκεκριμένα τρόφιμα και διατροφικά συμπληρώματα υποδηλώνουν ότι οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες — ιδιαίτερα δίαιτες πλούσιες σε φρούτα και λαχανικά — μπορεί να βελτιώσουν τη μεταβολική υγεία, τη σύσταση σώματος και την ποιότητα ζωής. Ορισμένα συμπληρώματα, όπως τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, η βιταμίνη D και φυτικά συστατικά, μπορεί επίσης να υποστηρίξουν την υγεία των οστών και να μειώσουν τη φλεγμονή.
ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Γιατί οι Υποστηρικτικές Στρατηγικές Έχουν Σημασία κατά την Ενδοκρινική Θεραπεία
Η ενδοκρινική θεραπεία αποτελεί θεμέλιο της θεραπείας για τον ορμονο-θετικό καρκίνο του μαστού, που αντιπροσωπεύει την πλειονότητα των περιπτώσεων. Αυτές οι θεραπείες δρουν είτε αναστέλλοντας τους υποδοχείς οιστρογόνου είτε μειώνοντας την παραγωγή οιστρογόνου από τον οργανισμό. Παρά την υψηλή τους αποτελεσματικότητα στη μείωση του κινδύνου υποτροπής και στη βελτίωση της επιβίωσης, μπορεί να προκαλέσουν μακροχρόνιες παρενέργειες που επηρεάζουν τόσο τη σωματική όσο και τη συναισθηματική ευεξία.
Πολλές γυναίκες που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία αναφέρουν συμπτώματα όπως πόνος στις αρθρώσεις, κόπωση και μεταβολικές αλλαγές. Ορισμένες μπορεί επίσης να εμφανίσουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτές οι προκλήσεις μπορεί να δυσχεράνουν την ανεκτικότητα στη θεραπεία και ακόμη να οδηγήσουν κάποιες ασθενείς στην πρώιμη διακοπή της θεραπείας. Για το λόγο αυτό, η αναγνώριση στρατηγικών που βοηθούν στη διαχείριση των παρενεργειών και στη στήριξη της συνολικής υγείας είναι απαραίτητη.
Ο Ρόλος των Υγιεινών Διατροφικών Προτύπων
Πολλές μελέτες έχουν εξετάσει πώς διαφορετικά διατροφικά πρότυπα επηρεάζουν τα αποτελέσματα υγείας σε γυναίκες που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία. Μία από τις πιο συχνά μελετημένες είναι η μεσογειακή δίαιτα. Αυτό το πρότυπο δίνει έμφαση σε φρούτα, λαχανικά, πλήρη δημητριακά και υγιή λιπαρά και έχει συνδεθεί με θετικά αποτελέσματα υγείας.
Γυναίκες που ακολούθησαν μεσογειακή δίαιτα παράλληλα με αύξηση της σωματικής δραστηριότητας παρουσίασαν βελτιώσεις σε διάφορους δείκτες υγείας, όπως μείωση του σωματικού βάρους, του δείκτη μάζας σώματος, της περιμέτρου μέσης και του ποσοστού σωματικού λίπους. Βελτιώσεις παρατηρήθηκαν επίσης σε επίπεδα χοληστερόλης και άλλων μεταβολικών δεικτών. Σημαντικό είναι ότι πολλές συμμετέχουσες ανέφεραν και βελτίωση της ποιότητας ζωής, συμπεριλαμβανομένης της συναισθηματικής και κοινωνικής ευεξίας.
Μια άλλη μελέτη διερεύνησε μια δίαιτα χαμηλότερη σε λιπαρά και υψηλότερη σε υδατάνθρακες. Αυτή η προσέγγιση οδήγησε επίσης σε μείωση του δείκτη μάζας σώματος και της περιμέτρου μέσης. Επιπλέον, οι ερευνητές παρατήρησαν χαμηλότερα επίπεδα κυκλοφορούντος οιστραδιόλης, μιας μορφής οιστρογόνου.
Συνολικά, οι μελέτες υποδεικνύουν ότι η δομημένη διατροφική καθοδήγηση σε συνδυασμό με αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να οδηγήσει σε μετρήσιμες βελτιώσεις στη μεταβολική υγεία για ασθενείς που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία.
Διαχείριση της Σύνθεσης Σώματος και Βάρους
Οι αλλαγές στη σύνθεση σώματος είναι συχνές μεταξύ των επιζώντων του καρκίνου του μαστού που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία. Η μείωση των επιπέδων οιστρογόνου μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της λιπώδους μάζας, μείωση της μυϊκής μάζας και χαμηλότερη οστική πυκνότητα. Όταν συμβαίνουν αυτά τα φαινόμενα ταυτόχρονα, αυξάνεται ο κίνδυνος μεταβολικών διαταραχών και σωματικής φθοράς.
Διατροφικές στρατηγικές μπορεί να βοηθήσουν στην αντιστάθμιση ορισμένων αυτών των επιπτώσεων. Φυτικά συμπληρώματα όπως οι ισοφλαβόνες από κόκκινο τριφύλλι (red clover isoflavones) όταν συνδυάστηκαν με μεσογειακή δίαιτα οδήγησαν σε μείωση του δεικτη μάζας σώματος και της περιμέτρου μέσης. Οι ισοφλαβόνες μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τους υποδοχείς οιστρογόνου και ενδεχομένως να μιμηθούν εν μέρει τις επιδράσεις των οιστρογόνων, βοηθώντας στην αντιστάθμιση ορισμένων μεταβολικών συνεπειών της απώλειας οιστρογόνων.
Άλλες παρεμβάσεις όπως η κατανάλωση αποξηραμένων δαμάσκηνων σε συνδυασμό με ασκήσεις ενδυνάμωσης βοήθησε στη διατήρηση δεικτών υγείας των οστών και βελτίωσε τη μυϊκή δύναμη. Παρόλο που αυτές οι προσεγγίσεις δεν άλλαξαν δραματικά τη σύνθεση σώματος σε σύντομο χρονικό διάστημα, υποστήριξαν την ακεραιότητα των οστών και τη φυσική λειτουργικότητα. Αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν την αξία του συνδυασμού υγιεινής διατροφής με τακτική σωματική δραστηριότητα.
Προστασία της Οστικής Υγείας
Η απώλεια οστικής μάζας αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές επιπλοκές της ενδοκρινικής θεραπείας, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται αναστολείς αρωματάσης. Τα χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνου μπορούν να επιταχύνουν την οστική διάσπαση και να αυξήσουν τον κίνδυνο καταγμάτων.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα δείχθηκε ότι μείωσαν δείκτες σχετικούς με την οστική διάσπαση και βελτίωσαν δείκτες ανακύκλωσης των οστών, πιθανώς λόγω των αντιφλεγμονωδών τους ιδιοτήτων.
Η συμπλήρωση βιταμίνης D και ασβεστίου έδειξε επίσης οφέλη. Η βιταμίνη D παίζει κρίσιμο ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου και τη διατήρηση της φυσιολογικής ανακατασκευής των οστών. Σε άτομα με κίνδυνο έλλειψης, η συμπλήρωση βελτίωσε δείκτες οστικού μεταβολισμού και ισορροπίας μετάλλων.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η επαρκής πρόσληψη βασικών θρεπτικών συστατικών είναι σημαντικό μέρος της μακροχρόνιας φροντίδας των επιζώντων καρκίνου του μαστού.
Υποστήριξη Καρδιαγγειακής και Μεταβολικής Υγείας
Η ενδοκρινική θεραπεία μπορεί επίσης να επηρεάσει την καρδιαγγειακή υγεία. Ορισμένες θεραπείες μπορούν να τροποποιήσουν τον μεταβολισμό λιπιδίων και να αυξήσουν τον κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου. Για το λόγο αυτό, αρκετές μελέτες εξέτασαν πώς οι διατροφικές αλλαγές και τα συμπληρώματα επηρεάζουν δείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου.
Η συμπλήρωση ωμέγα-3 λιπαρών οξέων βελτίωσε τα επίπεδα τριγλυκεριδίων και μείωσε δείκτες φλεγμονής σε ορισμένες συμμετέχουσες. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι αυτά τα θρεπτικά συστατικά μπορεί να υποστηρίξουν την καρδιαγγειακή υγεία κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η συμπλήρωση βιταμίνης D σχετίστηκε επίσης με βελτιώσεις σε δείκτες φλεγμονής και λειτουργίας των αγγείων.
Επιπλέον, δίαιτες πλούσιες σε φρούτα, λαχανικά και ολόκληρα τρόφιμα σχετίστηκαν με πιο υγιή προφίλ χοληστερόλης και βελτιωμένους μεταβολικούς δείκτες, ενισχύοντας τη σημασία της συνολικής ποιότητας της διατροφής στη διαχείριση των θεραπευτικών κινδύνων.
Φυτικά Συστατικά και Λειτουργικά Τρόφιμα (Functional Foods)
Πέρα από τα γενικά διατροφικά πρότυπα, οι ερευνητές μελέτησαν και τις επιδράσεις συγκεκριμένων φυτικών συστατικών, όπως ισοφλαβόνες σόγιας, εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού, κουρκουμινοειδή και άλλα συμπληρώματα πλούσια σε πολυφαινόλες.
Πολλά από αυτά τα συστατικά διαθέτουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν βιολογικές οδούς που εμπλέκονται στον καρκίνο και τις παρενέργειες της θεραπείας. Για παράδειγμα, οι παρεμβάσεις με βάση τη σόγια επηρέασαν τον μεταβολισμό οιστρογόνου λόγω της φυτοοιστρογονικής φύσης των ισοφλαβονών. Τα εκχυλίσματα κόκκινου τριφυλλιού και άλλα πολυφαινολικά συμπληρώματα σχετίστηκαν με βελτιώσεις σε μεταβολικούς δείκτες και πτυχές της ποιότητας ζωής. Συνολικά, τα φυτικά συστατικά μπορεί να έχουν δυνητικά οφέλη, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα για την επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειάς τους.
Βελτίωση Ποιότητας Ζωής
Για πολλούς επιζώντες του καρκίνου του μαστού, η ποιότητα ζωής είναι εξίσου σημαντική με τα κλινικά αποτελέσματα. Η μακροχρόνια ενδοκρινική θεραπεία μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις, διαταραχές ύπνου και αλλαγές στη διάθεση, επηρεάζοντας την καθημερινή λειτουργικότητα.
Ορισμένες διατροφικές παρεμβάσεις έδειξαν υποσχόμενα αποτελέσματα στη μείωση αυτών των συμπτωμάτων. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συνδέθηκαν με χαμηλότερα επίπεδα μυοσκελετικού πόνου. Η συμπλήρωση βιταμίνης B12 βελτίωσε δείκτες φυσικής ευεξίας και μείωσε τον αναφερόμενο πόνο. Η συμπλήρωση μαγνησίου βοήθησε στην ανακούφιση συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης όπως εξάψεις και κόπωση.
Άλλα λειτουργικά τρόφιμα και συμπληρώματα που υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα σχετίστηκαν με μέτριες βελτιώσεις στην ποιότητα ύπνου, στις γνωστικές λειτουργίες και στη συνολική κόπωση. Παρόλο που τα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η θρέψη μπορεί να υποστηρίξει την καθημερινή λειτουργικότητα των ασθενών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Συνολικά, οι τρέχουσες έρευνες υποδεικνύουν ότι η διατροφή μπορεί να έχει σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο για γυναίκες που υποβάλλονται σε ενδοκρινική θεραπεία για καρκίνο του μαστού. Τα υγιεινά διατροφικά πρότυπα —ιδιαίτερα αυτά που είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και ισορροπημένα θρεπτικά συστατικά— φαίνεται να υποστηρίζουν τη μεταβολική υγεία, τη σύνθεση σώματος και την ποιότητα ζωής. Τα διατροφικά συμπληρώματα όπως τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, η βιταμίνη D και ορισμένα φυτικά συστατικά μπορεί επίσης να βελτιώσουν τη φλεγμονή, την οστική υγεία και τους δείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Current Evidence on the Impact of Diet, Food, and Supplement Intake on Breast Cancer Health Outcomes in Patients Undergoing Endocrine Therapy
Συγγραφείς-ερευνητές
Milena Žuža Praštalo, Biljana Pokimica, Aleksandra Arsi´c, Jasminka Z. Ilich and Vesna Vuˇci´c
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
Nutrients 2025, 17, 456.
https://doi.org/10.3390/nu17030456
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Group for Nutritional Biochemistry and Dietology, Institute for Medical Research, National Institute of Republic of Serbia, University of Belgrade, Belgrade, Serbia
Centre of Research Excellence in Nutrition and Metabolism, Institute for Medical Research, National Institute of Republic of Serbia, University of Belgrade, Belgrade, Serbia
Institute for Successful Longevity, Florida State University, Tallahassee, FL, USA
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
