Luo et al. (2025), Front. Nutr. 12:1508695.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η κετογονική δίαιτα, γνωστή για την υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος και την πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες προσέγγισή της, έχει κερδίσει δημοτικότητα στη διαχείριση της επιληψίας, του διαβήτη και της παχυσαρκίας. Αλλά τι κάνει στα οστά; Οι ερευνητές εξετάζουν πώς η κετογονική δίαιτα —και μια ουσία που παράγει, το β-υδροξυβουτυρικό (β-hydroxybutyrate, BHB)—επηρεάζουν την υγεία των οστών, ειδικά σε σχέση με την οστεοπόρωση. Ορισμένες ενδείξεις υποδηλώνουν ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί να αποδυναμώσει τα οστά, ενώ η BHB ενδέχεται να τα προστατεύει. Ποια είναι, λοιπόν, η πραγματικότητα;
ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Πώς Λειτουργεί η Κετογονική Δίαιτα
Όταν καταναλώνετε πολύ λίγους υδατάνθρακες, το σώμα στρέφεται στην καύση λίπους για ενέργεια, παράγοντας ενώσεις που ονομάζονται κετόνες—όπως το ακετοξικό (acetoacetate), το β-υδροξυβουτυρικό και η ακετόνη (acetone). Το β-υδροξυβουτυρικό είναι η κύρια κετόνη. Η κλασική κετογονική δίαιτα χρησιμοποιεί αναλογία 4:1 λίπους προς πρωτεΐνη και υδατάνθρακες. Υπάρχουν όμως και άλλες εκδοχές, όπως η τροποποιημένη κετογονική δίαιτα Atkins (Modified Atkins Diet, MAD), η κετογονική δίαιτα με τριγλυκερίδια μέσης αλύσου (Medium-Chain Triglyceride KD, MCTKD) και δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Ορισμένες ακραίες εκδοχές μειώνουν τις θερμίδες σε λιγότερες από 800 την ημέρα.
Τρόποι με τους Οποίους η Κετογονική Δίαιτα Μπορεί να Βλάψει τα Οστά
- Ορμονικές Αλλαγές: Η κετογονική δίαιτα μπορεί να μειώσει την αυξητική ορμόνη και τον αυξητικό παράγοντα τύπου 1 της ινσουλίνης (Insulin-like Growth Factor-1, IGF-1), οι οποίοι είναι ουσιώδεις για τη δημιουργία οστού. Αυτό επιβραδύνει τα κύτταρα σχηματισμού οστού και μειώνει την ανάπτυξη στα παιδιά.
- Οξινοβασική Ανισορροπία: Οι κετόνες μπορούν να κάνουν το σώμα ελαφρώς όξινο, απομακρύνοντας μέταλλα όπως το ασβέστιο και το φωσφορικό άλας από τα οστά για την εξουδετέρωση της οξύτητας. Αυτό διαταράσσει επίσης τη δράση της βιταμίνης D, επιβαρύνοντας περαιτέρω την αντοχή των οστών.
- Επιδράσεις της Απώλειας Βάρους: Η ταχεία απώλεια λίπους σημαίνει λιγότερο βάρος που ασκείται στα οστά, γεγονός που μειώνει τη δραστηριότητα δημιουργίας οστού και αυξάνει τη διάσπαση.
- Υπερβολή Λίπους και Φλεγμονή: Οι δίαιτες με υψηλά λιπαρά μπορεί να προκαλέσουν συσσώρευση λίπους στον μυελό των οστών, μετατοπίζοντας τα βλαστοκύτταρα μακριά από τον σχηματισμό οστού. Ορισμένα λίπη αυξάνουν επίσης τη φλεγμονή, προάγοντας την απώλεια οστού.
Πώς το β-Υδροξυβουτυρικό Μπορεί να Ωφελήσει τα Οστά
- Ενίσχυση Κυττάρων Σχηματισμού Οστού: Το β-υδροξυβουτυρικό μπορεί να τροφοδοτήσει τα κύτταρα σχηματισμού οστού (οστεοβλάστες, osteoblasts), βοηθώντας τα να αναπτυχθούν και να λειτουργούν καλύτερα. Μπορεί ακόμη να ενεργοποιήσει γονίδια που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη οστού.
- Αναστολή Διάσπασης Οστού: Το β-υδροξυβουτυρικό μπορεί να απενεργοποιήσει διεργασίες που οδηγούν στη δημιουργία κυττάρων απορρόφησης οστού (οστεοκλάστες, osteoclasts), συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες.
Τι Δείχνουν οι Μελέτες
- Σε Παιδιά: Μελέτες σε παιδιά με επιληψία που ακολούθησαν την κλασική κετογονική δίαιτα έδειξαν μειωμένη οστική μάζα, βραδύτερη ανάπτυξη και χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D και IGF-1. Ωστόσο, εκείνα που ακολούθησαν την τροποποιημένη κετογονική δίαιτα Atkins διατήρησαν φυσιολογική υγεία οστών.
- Σε Ζώα: Ποντίκια χωρίς οιστρογόνα σε κετογονική δίαιτα εμφάνισαν πιο αδύναμα οστά, παρόμοια με την οστική απώλεια μετά την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, με κετογονική δίαιτα με τριγλυκερίδια μέσης αλύσου, η οστική απώλεια ήταν λιγότερο σοβαρή.
- Σε Παχύσαρκους Ενήλικες: Μέτρια απώλεια βάρους μέσω κετογονικής δίαιτας δεν βλάπτει τα οστά εκτός εάν χαθεί πάνω από 10% του σωματικού βάρους γρήγορα. Η ισορροπία θερμίδων και πρωτεΐνης βοηθά στην προστασία της οστικής αντοχής.
Μπορεί το β-Υδροξυβουτυρικό να Χρησιμοποιηθεί ως Θεραπεία;
- Σε Αρουραίους: Η χορήγηση από του στόματος β-υδροξυβουτυρικού σε αρουραίους βοήθησε στην ενίσχυση των οστών και στην αύξηση δεικτών υγείας των οστών. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν σε μοντέλα τραυματισμού οστών.
- Σε Διαβητικούς: Ωστόσο, στον διαβήτη, η υπερβολική πρόσληψη β-υδροξυβουτυρικού μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την οστική μεταλλοποίηση, δείχνοντας ότι η δόση και το πλαίσιο είναι καθοριστικά.
Ποιο Είναι το Συμπέρασμα;
Η εικόνα είναι μικτή. Η κλασική κετογονική δίαιτα μπορεί να βλάψει τα οστά, ειδικά σε παιδιά ή μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, λόγω ορμονικών και μεταβολικών αλλαγών. Ωστόσο, το ίδιο το β-υδροξυβουτυρικό μπορεί να προσφέρει οφέλη στα οστά ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη και μειώνοντας τη διάσπαση. Νεότερες εκδοχές της κετογονικής δίαιτας όπως η τροποποιημένη κετογονική δίαιτα Atkins ή η κετογονική δίαιτα με τριγλυκερίδια μέσης αλύσου μπορεί να προσφέρουν μια ασφαλέστερη ισορροπία, παρέχοντας τα μεταβολικά οφέλη χωρίς να βλάπτουν τα οστά.
Τι Ακολουθεί;
Χρειάζονται περισσότερες ποιοτικές, μακροχρόνιες μελέτες για να ξεκαθαριστεί το ζήτημα. Οι ερευνητές ζητούν πιο σαφείς ορισμούς, πιο τυποποιημένες δίαιτες και κλινικές δοκιμές που θα επικεντρώνονται σε ηλικιωμένους με κίνδυνο οστεοπόρωσης. Στόχος: να διαχωριστούν οι κίνδυνοι της αυστηρής κετογονικής δίαιτας από τα πιθανά οστικά οφέλη του β-υδροξυβουτυρικού.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η σχέση κετογονικής δίαιτας και υγείας των οστών δεν είναι ένα απλό «ναι ή όχι». Ενώ οι αυστηρές εκδοχές μπορεί να αποδυναμώσουν τα οστά, ειδικά στα παιδιά, το β-υδροξυβουτυρικό ίσως αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την ενίσχυσή τους. Με προσεκτικό σχεδιασμό και περισσότερη έρευνα, μπορεί να είναι εφικτό να απολαμβάνουμε τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας χωρίς να βλάπτουμε τον σκελετό..
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Ketogenic diet and b-hydroxybutyrate in osteoporosis: current progress and controversy
Συγγραφείς-ερευνητές
Changfang Luo, Zhuojun Dai, Wanhong He, Yanqiu He, Ping Yang, Mengting Huang, Junle Li, Yong Xu and Wei Huang
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
Front. Nutr. 12:1508695.
https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1508695
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Department of Endocrinology and Metabolism, The Affiliated Hospital of Southwest Medical University, Luzhou, Sichuan, China,
Metabolic Vascular Diseases Key Laboratory of Sichuan Province, Luzhou, Sichuan, China,
Sichuan Clinical Research Center for Nephropathy, Luzhou, Sichuan, China,
Sichuan Clinical Research Center for Diabetes and Metabolic Diseases, Luzhou, Sichuan, China
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
