ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τα αθλητικά συμπληρώματα — όπως οι σκόνες προ-προπόνησης, τα πρωτεϊνικά ροφήματα και η κρεατίνη — είναι πολύ δημοφιλή σε αθλητές και λάτρεις του γυμναστηρίου. Πολλοί τα χρησιμοποιούν για να βελτιώσουν την απόδοσή τους, να αυξήσουν τη μυϊκή τους μάζα ή να αναρρώσουν πιο γρήγορα. Όμως, έχουν καταγραφεί και σοβαρά προβλήματα υγείας που συνδέονται με αυτά τα προϊόντα, προκαλώντας ανησυχία. Μερικοί χρήστες έχουν παρουσιάσει ηπατική βλάβη, καρδιακά προβλήματα, νεφρική ανεπάρκεια και ακόμη και εγκεφαλικές αιμορραγίες μετά τη χρήση συμπληρωμάτων. Το πρόβλημα; Σε αντίθεση με τα φάρμακα, τα αθλητικά συμπληρώματα δεν υπόκεινται σε αυστηρή ρύθμιση. Στην Ευρώπη, οι εταιρείες δεν είναι υποχρεωμένες καν να αναφέρουν περιστατικά προβλημάτων υγείας που προκαλούνται από τα προϊόντα τους. Στις ΗΠΑ, μόνο οι πολύ σοβαρές περιπτώσεις πρέπει να αναφέρονται στον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείς Αμερικής. Αυτή η μελέτη ανέλυσε δημοσιευμένες αναφορές περιστατικών — αληθινές ιστορίες ανθρώπων που εμφάνισαν προβλήματα υγείας μετά τη χρήση συμπληρωμάτων — για να ελέγξει πόσο καλά είχαν τεκμηριωθεί αυτά τα περιστατικά και αν αποδείχθηκε με σαφήνεια ότι η αιτία ήταν τα συμπληρώματα.
ΜΕΘΟΔΟΙ (Τι έκαναν οι ερευνητές;):
Οι ερευνητές έψαξαν αναφορές περιστατικών από το 2008 έως το 2019 που περιέγραφαν προβλήματα υγείας που προκλήθηκαν από συμπληρώματα. Έλεγξαν αν οι αναφορές:
✔ Εξέταζαν το ιατρικό ιστορικό του ατόμου (φαρμακευτική αγωγή, χρήση αλκοόλ/ναρκωτικών κ.λπ.).
✔ Περιέγραφαν με ακρίβεια το συμπλήρωμα.
✔ Προσπάθησαν να διερευνήσουν αν το συμπλήρωμα ήταν πραγματικά η αιτία (αυτή η διαδικασία λέγεται «αξιολόγηση αιτιότητας»).
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Τι Βρέθηκε;
- Εντοπίστηκαν 72 αναφορές που περιέγραφαν προβλήματα σε 97 άτομα (κυρίως νέους άνδρες περίπου 30 ετών).
- Συνολικά αναφέρθηκαν 134 διαφορετικά συμπληρώματα, με τα πιο συχνά:
- Προ-προπονητικά συμπληρώματα (35 περιπτώσεις)
- Πρωτεϊνικές σκόνες (22 περιπτώσεις)
- Αναβολικά στεροειδή (21 περιπτώσεις)
- Κρεατίνη (8 περιπτώσεις)
- Βότανα και μικτά σκευάσματα (27 περιπτώσεις)
Ποια Προβλήματα Υγείας Καταγράφηκαν από τις αναφορές;
- Ηπατική βλάβη (14 περιπτώσεις)
- Σοβαρή ακμή (10 περιπτώσεις)
- Μυϊκή διάσπαση (ραβδομυόλυση) (9 περιπτώσεις)
- Νεφρική βλάβη (7 περιπτώσεις)
- Καρδιακή προσβολή (6 περιπτώσεις)
- Εγκεφαλική αιμορραγία (5 περιπτώσεις)
- Ψυχωτικά επεισόδια (5 περιπτώσεις)
Ήταν οι Αναφορές Πλήρεις και Αξιόπιστες;
Πολλές αναφορές είχαν σημαντικά κενά:
- Το 30% δεν ανέφερε το πλήρες ιατρικό ιστορικό.
- Το 46% δεν ανέφερε αν το άτομο έπαιρνε φάρμακα.
- Το 23% δεν εξέτασε άλλες πιθανές αιτίες (όπως ασθένεια ή χρήση ναρκωτικών).
Χρησιμοποιήθηκαν Σωστές Επιστημονικές Μέθοδοι για την Απόδειξη της Αιτίας;
- Μόνο το 63% των αναφορών βασίστηκε σε βασική κλινική λογική.
- Μόνο το 13% χρησιμοποίησε μια επιστημονική μέθοδο αξιολόγησης αιτιότητας (όπως η κλίμακα Naranjo ή το RUCAM).
- Μόνο 4 συμπληρώματα εξετάστηκαν για κρυφές προσμείξεις (π.χ. παράνομες ουσίες ή βαρέα μέταλλα) — παρόλο που αυτός ο κίνδυνος είναι γνωστός στα συμπληρώματα
Τι Έγινε στις Θανατηφόρες Περιπτώσεις;
Υπήρχαν 6 θάνατοι στις αναφορές — αλλά καμία περίπτωση δεν περιλάμβανε πλήρη αξιολόγηση αιτιότητας. Αυτό είναι πολύ σοβαρό κενό, γιατί ακριβώς αυτές οι περιπτώσεις χρειάζονται την πιο ενδελεχή έρευνα.
Τι Πρέπει να Αλλάξει;
Οι αναφορές περιστατικών είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους οι αρχές παρακολουθούν την ασφάλεια των συμπληρωμάτων — αλλά οι υπάρχουσες αναφορές συχνά είναι ελλιπείς και παραλείπουν κρίσιμες λεπτομέρειες.
Χωρίς ισχυρά δεδομένα, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε ποια προϊόντα είναι επικίνδυνα — αφήνοντας τις ρυθμιστικές αρχές στο σκοτάδι.
Στο μέλλον, οι αναφορές πρέπει πάντα:
- Να χρησιμοποιούν επιστημονικά εργαλεία για αξιολόγηση αιτιότητας.
- Να περιλαμβάνουν πλήρες ιατρικό ιστορικό (φαρμακευτική αγωγή, παθήσεις, τρόπος ζωής).
- Να αναλύουν το ίδιο το συμπλήρωμα για τυχόν προσμείξεις.
Χωρίς ισχυρά δεδομένα, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε ποια προϊόντα είναι επικίνδυνα — αφήνοντας τις ρυθμιστικές αρχές στο σκοτάδι.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Τα αθλητικά συμπληρώματα μπορεί να μην είναι τόσο ασφαλή όσο νομίζουν οι καταναλωτές και η νομοθεσία είναι ασθενής.
Μέχρι να βελτιωθεί η παρακολούθηση της ασφάλειας, οι καταναλωτές πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί — ειδικά με προ-προπονητικά, βοτανικά σκευάσματα και αναβολικά προϊόντα.
Χρειάζονται καλύτερες αναφορές και αυστηρότερος έλεγχος για να προστατευτεί η δημόσια υγεία.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Sports nutrition supplements and adverse events – a meta-epidemiological study of case reports specifically addressing causality assessment
Συγγραφείς-ερευνητές
Rickard Zeijlon, Victor Hantelius, Susanna M Wallerstedt, Lina Holmqvist
Επιστημονικό πειοδικό δημοσίευσης
Eur J Clin Pharmacol. 2022 Jan;78(1):1-9. PMID: 34599661, PMCID: PMC8724217 DOI: 10.1007/s00228-021-03223-9
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέτρο
Department of Internal Medicine, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden. rickard.zeijlon@gu.se.
Department of Medicine, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden. rickard.zeijlon@gu.se.
Department of Internal Medicine, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden.
Department of Pharmacology, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
HTA-Centrum, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden.
Department of Medicine, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden.
Gothenburg Emergency Medicine Research Group, GEMREG, Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden.
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
