Επίσημη Θέση της Διεθνούς Εταιρείας Αθλητικής Διατροφής: β-υδροξυ-β-μεθυλοβουτυρικό οξύ (HMB)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα επίσημη θέση της Διεθνούς Εταιρείας Αθλητικής Διατροφής (ISSN) επανεξετάζει και επικαιροποιεί τη συναίνεση της επιστημονικής κοινότητας σχετικά με το β-υδροξυ-β-μεθυλοβουτυρικό οξύ (β-hydroxy-β-methylbutyrate, HMB), έναν μεταβολίτη της λευκίνης, στο πλαίσιο της αθλητικής απόδοσης, της διατήρησης της μυϊκής μάζας, της ασφάλειας και της κλινικής εφαρμογής. Οι συγγραφείς εξέτασαν περισσότερες από 750 μελέτες για να συνθέσουν τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τις δύο κύριες μορφές του HMB—το άλας ασβεστίου (HMB-Ca[calcium]) και το ελεύθερο οξύ (HMB-FA[Fatty Acid])—τους μηχανισμούς δράσης, την ασφάλεια και τα αποτελέσματα στην απόδοση σε διάφορους πληθυσμούς. Δώδεκα σημεία συμφωνίας της Επιτροπής Έρευνας της Διεθνούς Εταιρείας Αθλητικής Διατροφής συνοψίζουν τα κύρια ευρήματα: Το HMB υποστηρίζει τη σύνθεση μυϊκών πρωτεϊνών, μειώνει τη μυϊκή αποδόμηση, συμβάλλει στην αποκατάσταση, βελτιώνει τη σωματική σύσταση και ενδέχεται να ενισχύει τη μέγιστη αερόβια ικανότητα. Είναι ασφαλές για μακροχρόνια χρήση στον άνθρωπο σε τυπικές δόσεις και τα οφέλη του εκτείνονται πέρα από τους αθλητικούς πληθυσμούς, περιλαμβάνοντας ηλικιωμένους, άτομα με καθιστικό τρόπο ζωής και ασθενείς που παρουσιάζουν μυϊκή απώλεια λόγω νόσου ή ακινησίας.

ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Μορφές και Φαρμακοκινητική του HMB

Δύο βασικές μορφές του HMB έχουν μελετηθεί: το HMB-Ca και το HMB-FA. Το HMB-FA έχει μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα και οδηγεί σε ταχύτερη και υψηλότερη κορύφωση των επιπέδων στο πλάσμα σε σχέση με το HMB-Ca, γεγονός που ενδεχομένως επιτρέπει πιο στοχευμένη συμπλήρωση πριν την άσκηση. Ωστόσο, υπάρχουν αντικρουόμενα ευρήματα και φαίνεται ότι και οι δύο μορφές είναι αποτελεσματικές όταν χορηγούνται κατάλληλα. Ο στρατηγικός χρονισμός της λήψης HMB-FA γύρω από την άσκηση ίσως βελτιστοποιεί τα οφέλη του, αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα.

Ασφάλεια και Τοξικότητα

Το HMB, και στις δύο μορφές του, έχει μελετηθεί εκτενώς in vitro, σε ζώα και σε ανθρώπους. Τόσο η βραχυπρόθεσμη χρήση (έως 6 g/ημέρα για 8 εβδομάδες) όσο και η μακροπρόθεσμη (1,5–3 g/ημέρα για 1 έτος) θεωρούνται ασφαλείς στον άνθρωπο. Μελέτες τοξικότητας σε ζώα δεν έδειξαν ανεπιθύμητες ενέργειες, ακόμη και σε πολύ υψηλότερες δόσεις. Κλινικές μελέτες σε διάφορους πληθυσμούς, περιλαμβανομένων ηλικιωμένων και ατόμων με χρόνιες παθήσεις, δεν ανέφεραν αρνητικές αλλαγές σε ηπατικούς, νεφρικούς ή αιματολογικούς δείκτες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συσχέτιση του HMB με ήπιες βελτιώσεις στα επίπεδα χοληστερόλης και στην αρτηριακή πίεση. Τα αποτελέσματα ως προς τον μεταβολισμό της γλυκόζης είναι ασαφή σε τρωκτικά, αλλά δεν έχουν καταγραφεί αρνητικές επιδράσεις στον άνθρωπο.

Μηχανισμός Δράσης

Το HMB δρα μέσω διπλού μηχανισμού: ενισχύει τη σύνθεση πρωτεϊνών και μειώνει τη διάσπαση πρωτεϊνών στους μυς. Ενεργοποιεί το μονοπάτι mTORC1 που διεγείρει τον μυϊκό αναβολισμό, ανεξάρτητα από τα συνηθισμένα ανάντη μονοπάτια της λευκίνης. Επίσης, καταστέλλει τη διάσπαση των πρωτεϊνών μέσω της αναστολής του συστήματος ουβικουιτίνης-πρωτεασώματος και των λυσοσωμικών οδών. Κλινικές μελέτες υποστηρίζουν αυτούς τους μηχανισμούς, δείχνοντας μείωση της μυϊκής αποδόμησης και έντονα αναβολικά σήματα μετά από συμπλήρωση με HMB, αν και τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται από υγιείς νέους άνδρες.

Επίδραση στη Μυϊκή Βλάβη και Αποκατάσταση

Το HMB μειώνει σημαντικά τους δείκτες μυϊκής βλάβης, όπως η κινάση της κρεατίνης (CK) και η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH) μετά την άσκηση. Η συμπλήρωση πριν ή αμέσως μετά την άσκηση έχει αποδειχθεί ότι επιταχύνει την αποκατάσταση και διατηρεί τη δύναμη, ειδικά σε μη προπονημένα άτομα. Τα αποτελέσματα σε προπονημένους αθλητές είναι μικτά, πιθανόν λόγω προσαρμοστικών μηχανισμών από προηγούμενη προπόνηση. Παρ’ όλα αυτά, αρκετές μελέτες σε ποδοσφαιριστές, παλαιστές και κωπηλάτες δείχνουν ότι το HMB μπορεί να περιορίσει τη μυϊκή βλάβη σε συνθήκες υψηλής έντασης.

Οξεία έναντι Χρόνιας Συμπλήρωσης

Το HMB είναι αποτελεσματικό τόσο σε χρόνια όσο και σε οξεία χρήση. Η οξεία συμπλήρωση (μονοδόσεις 3 g HMB-Ca ή HMB-FA) αυξάνει τη σύνθεση πρωτεϊνών στους μυς παρόμοια με τη λευκίνη, ενώ ταυτόχρονα καταστέλλει περαιτέρω τη διάσπαση πρωτεϊνών. Επίσης ρυθμίζει τις ανοσολογικές και φλεγμονώδεις αποκρίσεις στην άσκηση, μειώνοντας π.χ. τον TNF-α και ενισχύοντας την ενεργοποίηση των μονοκυττάρων, κάτι που μπορεί να ευνοεί την αποκατάσταση των ιστών. Ο χρονισμός της λήψης γύρω από την άσκηση μπορεί να ενισχύσει τα εργογόνα και αποκαταστατικά του οφέλη.

7. Αποκατάσταση από Τραυματισμό ή Ακινητοποίηση

Η κρεατίνη μπορεί να βοηθήσει στην ανάκτηση δύναμης και μυών μετά από τραυματισμό ή χειρουργείο. Σε ζώα, φαίνεται να προστατεύει μύες και νεύρα. Στους ανθρώπους, τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα—ορισμένες μελέτες δείχνουν οφέλη, άλλες όχι. Παράγοντες όπως η διάρκεια λήψης, ο τύπος τραυματισμού και το πρόγραμμα αποκατάστασης επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Σωματική Σύσταση

Πολλές μελέτες έχουν εξετάσει την επίδραση του HMB στη σωματική σύσταση. Σε μη προπονημένα άτομα, ακόμη και η βραχυπρόθεσμη συμπλήρωση (3 εβδομάδες) σε συνδυασμό με αντιστάσεις αυξάνει τη μυϊκή μάζα και μειώνει τη λιπώδη μάζα. Σε προπονημένα άτομα, τα θετικά αποτελέσματα είναι πιο πιθανά με μεγαλύτερες παρεμβάσεις (≥6 εβδομάδες) και οργανωμένο προπονητικό πρόγραμμα. Κατά τη διάρκεια θερμιδικού περιορισμού—συνήθης σε αθλήματα με κατηγορίες βάρους—το HMB βοηθά στη διατήρηση της άλιπης μάζας ενώ ενισχύει την απώλεια λίπους. Οφέλη παρατηρούνται επίσης σε εφήβους και ηλικιωμένους, αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες σε γυναίκες και υποεκπροσωπούμενες ομάδες.

Αποτελέσματα Απόδοσης

Το HMB φαίνεται να βελτιώνει τη δύναμη και την ισχύ σε μη ή μέτρια προπονημένα άτομα, ιδιαίτερα με μακροχρόνια χρήση. Σε ελίτ αθλητές, τα αποτελέσματα είναι μικτά, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν βελτιώσεις στην απόδοση, την αποκατάσταση και την αντοχή στην κόπωση, ενώ άλλες όχι. Η αερόβια απόδοση μπορεί επίσης να επωφεληθεί από το HMB, ιδιαίτερα σε προπονημένα άτομα, αν και οι μηχανισμοί δεν είναι πλήρως κατανοητοί.

Κλινικές και Μη-Αθλητικές Εφαρμογές

Πέρα από τον αθλητισμό, το HMB έχει θεραπευτικό δυναμικό. Σε ηλικιωμένους και καθιστικούς πληθυσμούς, η συμπλήρωση με HMB βελτιώνει τη μυϊκή δύναμη, την ποιότητα και τη σωματική λειτουργικότητα. Μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της σαρκοπενίας και είναι αποτελεσματικό κατά την αποκατάσταση από τραυματισμό ή νόσο. Μειώνει τη μυϊκή ατροφία κατά την ακινησία, πιθανώς επηρεάζοντας τη μιτοχονδριακή δυναμική και το μεταβολισμό των λιπιδίων.

Συνεργιστικά Αποτελέσματα

Η αποτελεσματικότητα του HMB ενδέχεται να ενισχύεται όταν συνδυάζεται με άλλα θρεπτικά συστατικά όπως η αργινίνη, η γλουταμίνη, η λυσίνη ή η βιταμίνη D. Ορισμένες μελέτες συνδυασμών υποδεικνύουν συνεργιστικά οφέλη στη μυϊκή μάζα και τη λειτουργικότητα, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους πληθυσμούς. Αυτοί οι συνδυασμοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξατομικευμένες στρατηγικές συμπλήρωσης.

Κενά και Μελλοντικές Κατευθύνσεις

Παρότι η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του HMB είναι καλά τεκμηριωμένες, οι συγγραφείς επισημαίνουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα: συγκριτικές μελέτες μεταξύ HMB-Ca και HMB-FA, διερεύνηση στρατηγικών χρονισμού, μελέτες σε γυναίκες, ηλικιωμένους και άτομα με μεταβολικά νοσήματα, καθώς και μεγάλες παρεμβάσεις με διατροφικό έλεγχο. Υπάρχει επίσης ανάγκη κατανόησης των αλληλεπιδράσεων του HMB με την ινσουλίνη και τις αναβολικές ορμόνες σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η ανανεωμένη αυτή επίσημη θέση της Διεθνούς Εταιρείας Αθλητικής Διατροφής επιβεβαιώνει ότι το HMB είναι ένα ασφαλές και αποτελεσματικό διατροφικό συμπλήρωμα με πολυδιάστατα οφέλη. Υποστηρίζει τη μυϊκή υγεία προάγοντας τη σύνθεση πρωτεϊνών και περιορίζοντας τη διάσπαση, ενισχύει την αποκατάσταση, βελτιώνει τη σωματική σύσταση και ενδέχεται να ωφελεί τη δύναμη, την ισχύ και την αερόβια ικανότητα. Αν και τα πιο σταθερά οφέλη παρατηρούνται σε μη προπονημένα άτομα ή κατά τη διάρκεια έντονης προπόνησης ή θερμιδικού περιορισμού, αναδυόμενα δεδομένα υποστηρίζουν και εφαρμογές στη γήρανση, τη νόσο και την αποκατάσταση. Τόσο η οξεία όσο και η χρόνια χρήση υποστηρίζονται από ισχυρά στοιχεία, με ελάχιστες ανησυχίες για την ασφάλεια. Η μελλοντική έρευνα πρέπει να καλύψει τα δημογραφικά κενά και να διευκρινίσει βέλτιστες στρατηγικές χρήσης. Το HMB παραμένει ένα πολύτιμο εργαλείο στον ευρύτερο τομέα της αθλητικής διατροφής και της υγείας.

ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:

Τίτλος

International society of sports nutrition position stand:
β-hydroxy-β-methylbutyrate (HMB)

Συγγραφείς-ερευνητές

John A. Rathmacher a,b, Lisa M. Pitchford a,c, Jeffrey R. Stout, Jeremy R. Townsende, Ralf Jäger, Richard B. Kreider, Bill I. Campbell, Chad M. Kerksick, Patrick S. Harty, Darren G. Candow, Brandon M. Roberts,
Shawn M. Arent, Douglas S. Kalman and Jose Antonio

Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης

International Society of Sports Nutrition, 22:1, 2434734,
DOI: https://doi.org/10.1080/15502783.2024.2434734

Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο

MTI Biotech Inc, Ames, IA, USA;

lowa State University, Department of Animal Science, Ames, IA, USA;

Iowa State University, Department of Kinesiology, Ames, IA, USA;

University of Central Florida, School of Kinesiology and Rehabilitation Sciences, Orlando, FL, USA;

Research, Nutrition, and Innovation, AG1, Carson
City, NV, USA;

Concordia University Chicago, Health & Human Performance, River Forest, IL, USA;

Increnovo LLC, Whitefish Bay, WI, USA;

Texas A&M University, Exercise & Sports Nutrition Lab, Department of
Kinesiology and Sports Management, College Station, TX, USA;

University of South Florida, Performance &
Physique Enhancement Laboratory, Exercise Science Program, Tampa, FL, USA;

Lindenwood University,
Exercise and Performance Nutrition Laboratory, College of Science, Technology, and Health, Saint Charles,
MO, USA;

University of Regina, Faculty of Kinesiology and Health Studies, Regina, SK, Canada;

 US Army Research Institute of Environmental Medicine, Military Performance Division, Natick, MA, USA;

University of South Carolina, Department of Exercise Science, Arnold School of Public Health, Columbia, SC, USA;

College of Osteopathic Medicine, Nova Southeastern University, Nutrition Department, Davie, FL, USA;

Nova Southeastern University, Department of Health and Human
Performance, Davie, FL, USA

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ

Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.

Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.

Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.

Go to Top